Een vendor loan wordt niet automatisch tegen de nominale waarde belast: uit de rechtspraak blijkt dat de fiscale waarde lager kan liggen, en dat latere waardeveranderingen fiscale gevolgen kunnen hebben. Bij een activa/passiva-transactie zijn die waardeveranderingen doorgaans wél fiscaal relevant. Bij een aandelentransactie vallen ze volgens de Hoge Raad (29 juni 2018, ECLI:NL:HR:2018:1019) veelal onder de earn-outregeling en zijn ze dus fiscaal neutraal - mits er een duidelijke samenhang bestaat tussen de vendor loan, de koopprijs en de prestaties na de overname.
Tegenwoordig vormt in het merendeel van de overnametransacties een vendor loan het sluitstuk van de financiering van de overname.
Vaak lukt het de koper van een onderneming (aandelen of activa/passiva) namelijk niet om de gehele koopsom te betalen en/of extern te financieren en dan wordt het laatste stukje van de koopsom voor de onderneming schuldig gebleven door de koper aan de verkoper. Dat noemen we de vendor loan.
Meestal zijn er voor de verkoper weinig zekerheden meer te verkrijgen om de risico's van een vendor loan te dekken. En vaak, zeker in geval van bancaire financieringen, is tenminste de aflossing van de vendor loan achtergesteld bij de andere financieringen. Gezien het hoge risico van de vendor loan kan de vraag gesteld worden of (1) het (fiscaal) wel juist is om deze tegen de nominale waarde te waarderen en (2) of dat latere waardeveranderingen dan fiscale consequenties hebben.
Plaats nu een anoniem verkoopprofiel op Brookz en breng jouw bedrijf onder de aandacht van 50.000+ ondernemers en investeerders!
Hoe wordt een vendor loan fiscaal gewaardeerd?
In een recente casus kwam de vraag aan de orde of een vordering (vendor loan) van verkoper op de koper van € 300.000 ter zake de aankoop van de onderneming van een VOF (activa/passiva-transactie) inderdaad wel € 300.000 waard was. Er waren geen zekerheden gesteld, de lening was achtergesteld bij de bank en de rente bedroeg 5%.
De verkoper was van mening dat de waarde van de vordering geen € 300.000 was, maar slechts € 170.000. De rechtbank was het daar niet mee eens maar vond wel dat de vordering op het moment van ontstaan geen € 300.000 waard was, maar € 225.000. Het betrof hier een activa/passiva-transactie.
We zien dus dat de belastingrechter een nominale vordering tussen koper en verkoper niet altijd op de nominale waarde stelt. Ook zal de latere verandering van de waarde van die vordering in beginsel dus fiscaal relevant zijn. Dat is iets wat koper en verkoper in een activa/passiva-transactie dus goed moeten beseffen!
Welke wetgeving is van toepassing op een vendor loan?
Vraag is of een vendor loan bij een aandelenverkoop hetzelfde uitwerkt als bij een activa/passiva-transactie (als we er van uitgaan dat de koper en verkoper een BV zijn). Daarbij dient beseft te worden dat hierop in principe de zelfde wetgeving van toepassing is, maar dat er in geval van een aandelenverkoop nog bepaalde aanvullende artikelen aan de orde kunnen zijn.
Zo is bijvoorbeeld in de wet bepaald dat in geval van een earn out (een onzekere tegenprestatie, bijvoorbeeld drie jaar nog 25% van de winst) de verandering van de waarde van de earn out fiscaal geen effect heeft. Dus als aandelen worden verkocht met ondermeer een earn out en de waarde van die earn out bij de verkoop € 600.000 bedraagt, maar die earn out uiteindelijk 1 miljoen opbrengt, dan is dat verschil van € 400.000 voor de verkoper onbelast en voor de koper niet aftrekbaar.
Vraag is of dat dus ook geldt voor de waardeverandering van een vendor loan als die lening wordt verleend door de verkoper in het kader van de verkoop van de aandelen. De Hoge Raad heeft in een rechtszaak in 2018 (29 juni 2018, ECLI:NL:HR:2018:1019) aangegeven dat de wijziging van een vendor loan onder de earn out wetgeving valt, mits er een duidelijke samenhang bestaat tussen de hoogte van de vendor loan, de koopprijs van de aandelen en de prestaties van de onderneming na de overname. De verandering van de waarde van de vendor loan is dus fiscaal niet relevant, precies anders dan in geval van een activa/passiva-transactie.
Conclusie
De vendor loan is niet weg te denken uit de huidige overnamepraktijk. Fiscaal is het belangrijk om te realiseren dat de waarde van de vendor loan af kan wijken van de nominale waarde van de vendor loan en daarna van waarde kan veranderen. In geval van een activa/passiva-transactie heeft dat doorgaans fiscale consequenties, bij een aandelenoverdracht niet.
Veelgestelde vragen
Wordt een vendor loan altijd fiscaal gewaardeerd tegen de nominale waarde?
Nee. Uit de rechtspraak blijkt dat de rechter een vendor loan lager kan waarderen dan de nominale waarde, bijvoorbeeld omdat er geen zekerheden zijn gesteld en de lening is achtergesteld.
Heeft een waardeverandering van een vendor loan fiscale gevolgen bij een activa/passiva-transactie?
Ja, in beginsel wel. Een latere waardeverandering van de vordering is dan fiscaal relevant voor zowel koper als verkoper.
Heeft een waardeverandering van een vendor loan fiscale gevolgen bij een aandelentransactie?
Vaak niet: volgens de Hoge Raad (29 juni 2018, ECLI:NL:HR:2018:1019) valt de vendor loan dan onder de earn-outregeling, mits er een duidelijke samenhang is tussen de vendor loan, de koopprijs en de prestaties na de overname. De waardeverandering is dan fiscaal neutraal.
Wat is het verschil tussen een vendor loan en een earn-out?
Een vendor loan is het bedrag van de koopsom dat de koper schuldig blijft aan de verkoper. Een earn-out is een onzekere aanvullende betaling die afhangt van toekomstige prestaties, bijvoorbeeld een winstafhankelijke vergoeding over een aantal jaren.
Waarom is een vendor loan risicovol voor de verkoper?
Omdat er vaak weinig zekerheden zijn gesteld en de lening meestal is achtergesteld bij bancaire financiering, wat het risico op de vordering vergroot.
